Chống Thấm Cổ Ống: Nguyên Nhân Và Cách Xử Lý Hiệu Quả

Cổ ống bị thấm không phải là hiện tượng hiếm gặp, đây thực tế là một trong những vị trí thấm phổ biến nhất trong các công trình dân dụng. Nguyên nhân nằm ở chính cấu tạo của nó: cổ ống là nơi một vật liệu cứng (ống nhựa, ống kim loại) xuyên qua một vật liệu cứng khác (bê tông), tạo ra khe hở tiếp giáp mà nước có thể len vào.

Bài viết này trình bày phương pháp chống thấm cổ ống phổ biến, áp dụng được cho cổ ống xuyên sàn, cổ ống thoát sàn nhà vệ sinh, sân thượng hay ban công.

Cổ ống là gì và vì sao đây là vị trí dễ thấm nhất công trình?

Cổ ống là đoạn ống cấp nước hoặc thoát nước đi xuyên qua kết cấu sàn, tường hoặc hộp kỹ thuật của công trình. Vị trí này xuất hiện ở hầu hết mọi công trình có hệ thống điện nước: nhà vệ sinh, sân thượng, ban công, sàn mái, bể nước.

Về bản chất, giữa thành ống và bê tông xung quanh không thể liên kết liền khối như bê tông đổ nguyên khối. Đây là ranh giới giữa hai loại vật liệu khác nhau, và bất kỳ ranh giới tiếp giáp vật liệu nào cũng là điểm yếu về khả năng chống thấm. Vì lý do đó, dù cổ ống chỉ chiếm một diện tích rất nhỏ so với tổng thể sàn, nó vẫn là hạng mục bắt buộc phải xử lý riêng.

Nguyên nhân khiến cổ ống bị thấm nước

Nước xâm nhập qua cổ ống thường do một hoặc nhiều nguyên nhân sau:

• Khe hở mao dẫn giữa ống và bê tông: khoảng trống nhỏ hình thành ngay từ khi lắp đặt ống, nước thấm theo nguyên lý mao dẫn dù khe hở rất nhỏ.
• Co ngót vật liệu: vữa/bê tông trám quanh cổ ống co ngót sau khi ninh kết, tạo ra vết nứt tách lớp với thành ống.
• Giãn nở nhiệt: ống nhựa và bê tông có hệ số giãn nở nhiệt khác nhau, quá trình co giãn theo nhiệt độ lâu ngày làm nới rộng khe hở.
• Thi công sai kỹ thuật ngay từ đầu: chỉ trám bằng vữa xi măng thông thường thay vì vật liệu chuyên dụng, hoặc không đục mở rộng đủ để xử lý triệt để.
• Rung chấn và tải trọng sử dụng: với cổ ống thoát sàn nhà vệ sinh, việc tiếp xúc nước thường xuyên và rung động khi sử dụng khiến vết nứt nhỏ mở rộng dần theo thời gian.

Phân biệt cổ ống xuyên sàn, cổ ống thoát sàn và cổ ống xuyên tường

Ba cách gọi này mô tả cùng một loại vị trí kỹ thuật nhưng khác nhau ở hướng ống và loại ống:

• Cổ ống xuyên sàn: ống đi theo phương thẳng đứng, xuyên qua bề mặt sàn bê tông, phổ biến ở cổ ống cấp nước lên bồn cầu, lavabo, hoặc ống kỹ thuật thông tầng.
• Cổ ống thoát sàn: là một dạng cụ thể của cổ ống xuyên sàn, dùng cho hệ thống thoát nước sàn (phễu thu sàn nhà vệ sinh, sân thượng). Đây là vị trí có tần suất tiếp xúc nước cao nhất nên rủi ro thấm cũng cao nhất.
• Cổ ống xuyên tường: ống đi theo phương ngang, xuyên qua tường hoặc vách bê tông. Về kỹ thuật thi công, xử lý cổ ống xuyên tường khó hơn cổ ống xuyên sàn vì việc rót vữa tự chảy theo phương ngang cần ghép cốp pha và kiểm soát để vữa không chảy ra ngoài, trong khi cổ ống xuyên sàn rót vữa theo phương thẳng đứng nên dễ kiểm soát hơn.

Về mặt vật liệu và nguyên lý xử lý, cả ba đều dùng chung một bộ giải pháp: vữa lấp khe hở không co ngót kết hợp lớp chống thấm bề mặt và lưới gia cố. Khác biệt chủ yếu nằm ở kỹ thuật thi công theo phương ống.

Vật liệu phổ biến dùng để chống thấm cổ ống

Vữa grout không co ngót

Với các cổ ống có khe hở lớn hoặc sau khi đục mở rộng, vật liệu lấp đầy cần là loại vữa gốc xi măng có khả năng tự san phẳng và không co ngót sau ninh kết, để tránh lặp lại chính vấn đề co ngót đã gây thấm ban đầu. Đây là nhóm vật liệu phổ biến trong ngành, thường được dùng dưới dạng vữa rót tự chảy mác cao.

Sơn chống thấm gốc polymer/acrylic kết hợp lưới gia cố

Với các vết nứt nhỏ quanh cổ ống hoặc làm lớp xử lý sau khi đổ vữa, phương pháp phổ biến là dùng sơn chống thấm gốc polymer trộn xi măng, thi công phủ trực tiếp lên khu vực cổ ống kết hợp một lớp lưới gia cố dán quanh miệng ống để tăng khả năng chịu co giãn.

Ví dụ, với sơn chống thấm JS-22 của Jison, tỷ lệ pha trộn dùng cho hạng mục đổ cổ ống, gia cố nách chân tường và liên kết mạch gạch/mạch bê tông nhẹ là: 1kg JS-22 + 2kg xi măng + 2kg cát + 0,5kg nước.

Lưu ý: tỷ lệ pha trộn trên được lấy từ thông tin kỹ thuật sản phẩm hiện có. Trước khi thi công thực tế, nên đối chiếu với bao bì sản phẩm hoặc tài liệu kỹ thuật mới nhất, vì thông số có thể được nhà sản xuất cập nhật.

Chống thấm cổ ống nhà vệ sinh có gì khác?

Về nguyên lý và vật liệu, chống thấm cổ ống nhà vệ sinh áp dụng đúng quy trình 6 bước ở trên. Điểm khác biệt là nhà vệ sinh thường có nhiều cổ ống trong cùng một diện tích nhỏ (ống cấp nước, ống thoát sàn, ống thoát bồn cầu), tiếp xúc nước liên tục và độ ẩm cao hơn các vị trí khác, nên cần đặc biệt chú ý gia cố đồng bộ toàn bộ các cổ ống cùng lúc, tránh xử lý riêng lẻ từng ống rồi bỏ sót vị trí còn lại.

Xem thêm: Sơn chống thấm nhà vệ sinh: Giải pháp triệt để và bền lâu

Nên tự làm hay thuê đơn vị thi công chuyên nghiệp?

Với các vết nứt nhỏ, cổ ống đơn lẻ và chủ nhà có kinh nghiệm thi công cơ bản, việc tự thực hiện theo đúng quy trình và vật liệu chuyên dụng là khả thi. Tuy nhiên, nên cân nhắc thuê đơn vị chống thấm chuyên nghiệp trong các trường hợp:

• Công trình có nhiều cổ ống cần xử lý đồng bộ (như toàn bộ nhà vệ sinh, sân thượng).
• Đã từng chống thấm nhưng bị thấm lại nhiều lần, cần khảo sát để xác định đúng nguyên nhân gốc.
• Cổ ống xuyên tường hoặc vị trí khó thao tác, cần kỹ thuật ghép cốp pha để rót vữa.
• Cần cam kết bảo hành sau thi công.

Cổ ống chỉ chiếm một diện tích rất nhỏ trên tổng thể công trình, nhưng lại là vị trí quyết định phần lớn khả năng chống thấm thực tế của cả sàn, sân thượng hay nhà vệ sinh. Xác định đúng nguyên nhân trước khi thi công lại sẽ tiết kiệm hơn nhiều so với việc lặp lại cùng một cách làm và chờ đợi kết quả khác đi.

Cần khảo sát và tư vấn giải pháp chống thấm cổ ống cho công trình của bạn? Liên hệ Jison Miền Nam để được đội ngũ kỹ thuật khảo sát thực tế và đề xuất phương án phù hợp với hiện trạng công trình.